Hasan Mesut Önder yazdı: Suriye’nin Kuzeyini Kıbrıs Haline Getirebiliriz

7

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesindeki en önemli iki gündem maddesi Suriye’nin geleceği ve PYD’nin IŞİD’e karşı Rakka’da yapılacak olan operasyonlar için silahlandırılması meselesiydi.

Ankara, PYD’nin silahlandırılmasını mevcut politik pozisyonundan ötürü ulusal güvenlik tehdidi olarak görüyor.

Görüşme sonrası yapılan açıklamada Sn. Cumhurbaşkanı’nın “Özellikle YPG-PYD terör örgütünün hangi ülke tarafından olursa olsun muhatap olarak alınması, bu konuda küresel düzeyde varılan mutabakata kesinlikle uygun değildir” vurgusu Türkiye’nin PYD’ye yönelik tutumunun değişmeyeceğini gösteriyor.

Türkiye’nin kararlı tutumuna karşı ABD’nin geri adım atıp atmayacağı konusu,  PYD’nin Amerika tarafından taktik mi yoksa stratejik mesele olarak algılanıp algılanmadığına bağlıdır. Eğer, PYD’yi silahlandırarak IŞİD’e karşı kullanmak, taktik bir hamle ise, Türkiye İŞİD ile mücadelede farklı bir seçenek sunarak bu işin üstesinden gelebilir. Ancak ABD’nin PYD’yi silahlandırma gerekçesi Suriye’nin kuzeyinde oluşacak özerk veya federal Kürt bölgesinin silahlı gücünün temellerini atmaksa; Türkiye bu duruma yönelik yeni politika geliştirmelidir.

Rakka operasyonundan sonra verilen silahların geri alınacağına ve operasyondan sonra PYD’nin Rakka’dan çekilerek yönetimi Araplara bırakacağına yönelik Amerikan mahreçli yapılan açıklamaların gerçeklerle alakasının olduğunu söylemek güç. Çünkü FBI başkanı James Comey, yaptığı bir açıklamada; IŞİD’ın Suriye’de alan kontrolünü kaybetmesi halinde terörist diasporasının oluşacağını ve ayrıca örgütün alan kontrolünü kaybettiğinde varlığını devam ettirmek için hücrelere ayrılarak Batı’da ve ABD’de yer altına çekilme riskinin olduğu ve bu durumunun örgütle mücadelede Amerikan güvenlik aygıtlarını zaafa uğratma tehlikesinin bulunduğunu belirtmiştir.

Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere ABD güvenlik mekanizması, Rakka’ya operasyon düzenlemenin doğru fikir olup olmadığından bile emin değil. Dolayısıyla, PYD’nin silahlandırılmasının Suriye’de Kürt özerk bölgesinin alt yapısını hazırlamak olduğunu söylemek mümkün.

Bütün bunlara rağmen Türkiye pozisyonunu korumaya çalışırsa güneyimizde uzun soluklu çatışma sarmalına girmemiz muhtemeldir. Bu çatışma ortamının yaşanmaması için ABD, PKK’nın yeniden barış masasına oturmasını sağlayacak gerekli alt yapıyı oluşturabilir veyahut Türkiye, PKK/PYD jeopolitiğini bölgesel ve küresel güçler tarafından istismar edilen araç olmaktan çıkararak tehdidi fırsata çevirebilir.

Orta ölçekli bir ülkenin tehdidi fırsata çevirebilmesi için “hegemonik ülkelerin politik hedeflerini doğru bir biçimde okuyabilmeleri” hayati önem taşır. Türkiye, Amerika’nın genelde Suriye, özelde ise PKK/PYD ile ilgili hedeflerini objektif bir biçimde öngörüp, kendi ulusal gücünün sınırlarını hesaba katarak, politik pozisyonunu revize etmelidir.

Türkiye ne yapmalı?

Suriye’de yıllardır süren çatışma ve iç savaş, farklı etnik mezhepsel grupların eskisi gibi bir arada yaşama iradesini ortadan kaldırmıştır. Bundan dolayı en iyi senaryoya göre Suriye’yi Dayton tipi bir “barış modeli“ beklediğini söylemek mümkün. Türkiye bu senaryoya göre hazırlığını yapıp Suriye içinde ortaya çıkacak aktörlerle ilişki kurmalıdır.

Suriye’nin kuzeyinde de Kürtlerin domine ettiği siyasi yapının oluşması güçlü ihtimaldir. Oluşan bu yapı ile kavgalı bir politika izlemek, Kobani merkezli oluşacak yeni siyasi Kürt kimliğinin en önemli bileşeninin Türkiye karşıtlığı olması gibi bir riski beraberinde getirebilir. Bu risk, önemli bir bölgesel güç olan Türkiye’nin arka bahçesinde varlık gösterememesi anlamına gelir.

Ülkemizde yaşayan Kürtler ve Suriye Kürtleri arasında yakın akrabalık bağlarının bulunması, Türkiye’nin daha yapıcı ve dönüştürücü politika izlemesini zorunlu kılmaktadır. Türkiye’nin PYD’yi dışlayıcı politika izlemesi, partinin başka güçlerin kontrolüne girmesini sağlamak dışında bir sonuç doğurmaz. Ancak Türkiye’nin içeride terör sorunu ile boğuşurken PKK’nın uzantısı konumundaki PYD ile yakın ilişki geliştirmesi siyasi karar alıcılar açısından bir ikilem oluşturuyor.

Bu ikilemi çözmek için Türkiye’nin orta vadede yapması gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz:

  1. PKK ve PYD arasındaki ilişki koparılarak PYD ideolojik olarak yeniden formatlanmalı ayrıca Salih Müslim’in bağımsız bir politik figür olarak ortaya çıkması ve Kandil’in gölgesinden kopması için çaba harcanmalıdır. PYD, ideolojik olarak formatlanırken askeri yöntemler yerine “yumuşak güç” unsurları daha baskın olarak kullanılmalıdır. İbn Rüşd: “Yumurta dıştan bir güçle kırılırsa yaşam son bulur; içten bir güçle kırılırsa yaşam başlar; zira sahih dönüşümler hep içten gelir” der. Türkiye’nin PYD ile ilişkileri bu bağlamda ele alınmalı ve içerden dönüştürmeye yönelik adımlar atılmalıdır. Geçmişte Kuzey Irak’taki otonom bölge, Türkiye’nin kırmızı çizgisi idi; ancak gelinen süreçte çok yakın ilişki tesis edildi. Buna benzer bir politika, Kuzey Suriye için de uygulanabilir. Çünkü Kuzey Suriye’de oluşacak yapının Türkiye’ye rağmen ekonomik ve siyasi açıdan sürdürülebilir organizasyon inşa etmesi mümkün değildir; ancak Türkiye’nin çevresinde yaşayan Kürtlerle kavga ederek kendi Kürtleri ile barışabilmesi de mümkün değildir.
  2. PKK terörü, Türkiye’nin Kürt jeopolitiğine yönelik atacağı adımları engelleyen en önemli faktördür. Örgütün bu fonksiyonu bertaraf edilmediği sürece Türkiye’nin çevresindeki Kürtlerle bütünleşmesi mümkün değildir. Bundan dolayı Türkiye; PKK’nın eylem kapasitesini yok ederek terbiye etmeli ve “kolu kanadı kırık Kandil” ile masaya oturarak Türkiye’ye karşı silahları kullanamayacak hale getirerek çözüm sağlanmalıdır.
  3. Siyasi düzlemde ise, yeni HDP’nin oluşması için devlet tüm imkânları ile PKK/HDP’nin sistem dışına ittiği “çözüm yanlısı Kürt muhalefetini” görünür hale getirerek HDP içinde temsil edilmesini sağlamalıdır. Türkiye’nin siyasi ve toplumsal kutuplaşmasını derinleştiren HDP içindeki çözümsüzlük taraftarı siyasi ekip tasfiye edilip; çözüm için hükümetle rahat çalışabilecek kadroların önü açılıp siyasi denkleme dâhil edilmelidir. Oluşacak yeni HDP, Türkiye merkezli bir bakış ile hem KDP hem de PYD’nin Türkiye ile bütünleşmesi için politika geliştirmeli ve Türkiye’yi bütün Ortadoğu Kürtlerinin devleti haline getirecek siyaset izlemelidir. Türkiye’nin Ortadoğu’daki etnik ve dini çeşitliliğini kuşatan çoğulcu siyasi merkezler yaratıp geliştirmedikçe çevresindeki sorunlara kalıcı çözüm üretebilmesi mümkün değildir. HDP’nin bu rolü oynayabilmesi için gerekli siyasi alan, devlet tarafından açılmalıdır. Aksi halde Suriye’nin kuzeyinde oluşan Kürt koridorunun, Türkiye’nin orta vadede en önemli güvenlik ve siyasi tehdidi haline gelmesi muhtemeldir. Tehdit gibi görünen durumlar akıllı politikalar ile fırsata çevrilebilir, yeter ki bunu uygulayacak esnekliği gösterelim. Türkiye bu esnekliği gösterilebilirse Suriye’nin Kuzeyi ikinci bir Kıbrıs olabilir.

7 YORUMLAR

  1. Akılla yürütülen bir dış politikamız olmadığı ve hatta kişisel duygu durumları akla hiç yer bırakmadığı için,akla uygun çözüm yöntemlerine başvurulabileceğine inanmak hayaldir.

  2. Sayın yazar, sizin yazınızı ilk defa okuyorum. Benim düşünüpte kimseleri ikna edemediğim herşeyi yazmışsınız bravo. Bende aynen sizin gibi düşünüyorum. Hatta Türkiye kuzey Suriye’de bir Kürt devleti kurulmasına yardımcı olmalı ve son derece iyi, dostane ilişkiler kurmalıdır. Dış siyasette öfke, kin ve düşmanlık bakî kalmamalıdır.

    • Evet, ben de katiliyorum bu goruse. Turkiye artik “Kurt Fobisinden” kurtulmali ve oncelikle de kendi “Ic Kurt Sorununu” cozmeli. Gercekten de “Kurt” demek “Biz” demek degil mi? Hem o kadar insan nasil yok sayilabilir.

  3. PYD’nin KCK’dan, YPG’nin PKK’dan ayrılacağı ham hayaldir. PKK’nın zayıflatılmasından başka çare yoktur. Türkiye’de ve Kandil’de hatta Afrin’de tamamen bitirilmelidir. Hayallar ve gerçekler farklıdır.

  4. Bu yazıdaki bakış açısı Arap baharı sürecinde Türkiye’nin Ortadoğu’yu kendi aklıyla yeniden dizayn edip, kendisi merkezde birçok uydu devlete sahip bir imparatorluk hayali kurduğu bakış açısının kurt coğrafyası bağlamında mikro bir örneği olmuş.

CEVAP VER