İşsizlik Oranı Azaldı, Sevinmeli miyiz?

1
1990 yılında İzmir'de doğdu. Lisans ve yüksek lisansını ekonomi alanında Sabancı Üniversitesi'nde tamamladı. Şu anda UPenn'de doktora çalışmasına devam etmektedir.

Geçen gün TÜİK Şubat ayı için işgücü verilerini yayınladı. Verilere göre işsiz sayısı 3 milyon 900 bin, yani işgücümüzün yüzde 12,6’ı iş bulamamakta.

Eğer bazı gazetelere ve hükümet yetkililerine bakacak olursanız bu kötü tabloda bir güzellik var: Ocak ayına göre iyileşme trendindeyiz. Öyle ya, geçen ayki veriler işsizlik oranını %13 olarak gösteriyordu. Demek ki işsizliği azaltmışız. Bunu da şubat ayında 284 bin yeni istihdam sağlayarak başarmışız.

Bu başarının arkasındaki neden de belli: “istihadam seferberliği“. Şubat ayından itibaren hükümet bir takım teşvikler uygulayarak şirketlerin işçi alımını arttırıp işsizliğin üstesinden gelmeye çalışıyor. Mesela yeni alınan işçilerin vergilerini devlet karşılıyor. Bu teşviklerin finansmanı için de işsizlik fonunu kullanıyoruz. Normalde kanunda bu istihdamı desteklemek için fondan kullanılabilecek oran %30, ama kanun Bakanlar Kuruluna bu oranı yüzde 50’ye çıkarma imkanı veriyor. 21 Nisan’da Bakanlar Kurulu kararı ile bu imkan kullanıldı.

Şubay ayı önemliydi, çünkü istihdam seferberliğinin ilk belirtilerini göreceğimiz ay. Bunun için de oluşacak herhangi iyi bir sonuç bu teşvik programının hanesine yazılıyor.

Halbuki ben olsam bu kadar acele etmezdim. Birincisi böyle bir teşvik programının etkisini görebilmek için henüz erken, bir kaçayın daha geçmesi gerekiyor. İkincisi veriler o kadar da söylendiği kadar iyi değil, aksine verilere bakarsak “istihdam seferberliği”nin çok da etkili olmadığını düşünebiliriz. Üçüncüsü ise teşvik programının aslında efektif olmaması.

%12,6 gerçekten de %13’ten küçük, dolayısı ile bir azalma olduğu gerçek. Ama gelin aşağıdaki grafiğe birlikte bir bakalım. Grafik bize 2012 yılından itibaren, yani son beş yılın işsizlik oranının aylık gelişimini göstermekte. Size bir soru: hangi yıllarda işsizlik oranı ocak ayından sonra düşüş yaşamamış?

Sadece 2012 yılında, diğer bütün yıllarda belki bu yılki kadar hızlı değil ama geçtiğimiz dört yılda işsizlikte hep azalma olmuş. Bu azalma haziran ayına kadar devam ediyor, sonra da yükseliyor. Dolayısı ile bu yıl da şubat ayında işsizlik oranın düşmesi beklenen bir şey. Belki daha hızlı bir düşüş yaşanması başarı sayılabilir, ama tahminim herkesin grafiğe baktığında ilk gözüne çarpan şey 2017 yılının diğer yıllara nasıl da tepeden baktığıdır. Yüksekten düşmek nispeten daha kolay olduğu için, bana göre, hızlı düşüş diğer yıllar ile kıyaslanabilecek bir başarı değil.

Grafiğin bize anlattığı bir şey daha var, hükümetin iddia ettiği gibi işsizlik oranı tek haneye yıl içerisinde düşebilir. Son beş yılda haziran ayında hep yüzde 10’un altında işsizlik oranı. Bu yüzden asıl önemli olan işsizliğin hazirandan sonra nasıl gerçekleşeceğidir. Geçen yıl gibi hızlı bir şekilde artacak mı yoksa diğer yıllardaki gibi nispeten düşük tempoda mı yükselecek?

İkinci önemli nokta ise istihdamdaki artış. İşsizlik verilerini bir başarı olarak gösteren haberler istihdamdaki artışı aylık olarak veriyorlar, yani ocak ayından şubat ayına geçişteki istihdamdaki artıştan bahsediyorlar. Yıllık değişiminden ise bahsetmiyorlar.

Yukarıdaki grafiğin sol tarafı bize ocak ve şubat aylarındaki aylık değişimi, sağ tarafı ise yıllık değişimini yıllara göre veriyor. Koyu mavi bize 2017 yılını, diğer çubuklar da önceki yılları sırası ile gösteriyor. Yatay çizgiler ise 5 yıllık ortalamayı bize vermekte. Sol panel gerçekten de diğer 5 yıla oranla istihdam yaratmada aylık olarak başarılı olduğumuzu gösteriyor.

Ama büyüme için önemli olan aydan aya değişim değil, yıldan yıla değişimdir. Yani bizim bakmamız gereken şubatta ocak ayına göre nasıl olduğumuz değil, 2017 Şubatında 2016 Şubatına göre nasıl olduğumuzdur. Bunun için de sağ panele bakmamız gerekiyor. Ve orada aslında düşündüğümüz kadar da iyi olmadığımız ortaya çıkıyor. Yani bir yıl içerisinde yaratabildiğimiz istihdam sayısı 400 bin. Halbuki ortalama 900 bin istihdam yaratmışız geçtiğimiz 5 yılda. Aylık gelişim bir iyileşmenin olduğunu gösteriyor, ama yıllık bazda olmamız gerekenin çok altındayız.

İşsizlik verisi iç açıcı değil. Daha da kötüsü, istihdam seferberliği ilan etmemize rağmen durum böyle, yani kaynaklarımızı buna aktarmamıza rağmen. Devlet desteği dediğimiz aslında bizm vergilerimiz, yani biz bunları ödüyoruz. Buna rağmen randıman düşük. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanımız zaman zaman istiham seferberliği sayesinde yaratılan yeni işlerden bahsediyor. Bakan Müezzinoğlu’nun son açıklamasına göre ilk 4 ayda bir milyon istihdam yaratılmış. Peki geçtiğimiz yıllarda bu sayı kaç dersiniz? 2016 yılı için 1 milyon 190 bin, 2015 için 996 bin, 2014 için 1 milyon 874 bin, 2013 ve 2012 için ise yaklaşık 790 bin. Zaten son son beş yılın ilk dört ayında yaklaşık bir milyon istihdam sağlanıyordu, peki bu seferberliğin bize katkısı ne oldu?

Seferberliğin etkisini görmek için biraz daha beklemekte yarar var…

1 YORUM

CEVAP VER