2009’dan bu yana böyle üretim daralması gözlenmedi

    0

    Eylül ayına ilişkin sanayi üretimi verisi açıklandı. İç açıcı değil durum. Bir yıl öncesinin aynı ayına göre üretimde yüzde 3.1 azalış var. Ama biliyoruz ki aylık üretim verilerinde ters yönlü oynamalar sıkça görülüyor. Bu nedenle aylık değişimlere fazla takılmamak gerekiyor. Bunun yerine her ay itibariyle son üç ayın ortalama üretim verisine ve bu veriden elde edilen yüzde değişimlere bakmak daha yararlı. Grafikte bu verinin bir yıl öncesinin aynı dönemine kıyasla yüzde değişimi Ocak 2012’den bu yana yer alıyor.

    2016’nın şubat ayından bu yana baş aşağıya gidiyor üretim artışı. Öyle ki, üretim artışındaki azalma son iki ayda bir yıl öncesinin aynı dönemine kıyasla üretim azalışına dönüşüyor. Böyle bir üretim azalması 2012’den bu yana gözlenmiyor. Aslında grafik 2012’den başladığı için böyle. Yoksa, en son üretim azalması küresel krizin tüm şiddetiyle hissedildiği 2009 yılında gerçekleşmişti. Elbette 2009’un ilk aylarında çok daha yüksekti üretim azalması ama sonuçta 2010-2016 döneminde başka üretim azalması yok; sadece 2009’da var. Ek olarak grafikte bir de 2012-2016 döneminin ortalama üretim artışı var: Yüzde 3’ün “milim” altında. Bu ortalama dikkate alındığında da mevcut durumun iç karartıcılığı bir kez daha ortaya çıkıyor. Bu gelişmeyi tek başına değerlendirmek sorunu tam anlamıyla anlamamızı güçleştirir. Zira sonuçta, şu andaki üretim verisi, ağırlıklı olarak geçmiş talep koşullarının bir sonucu. İleride neler olabileceği kuşkusuz daha önemli. Bu açıdan bize ışık tutacak göstergelerin biri, bir süredir ısrarla üzerinde durduğum özel sektör yatırımları. Bu köşeyi düzenli takip edenler artık yakından biliyorlar; özel sektör yatırımları 2011’den bu yana artmıyor. Dolayısıyla, yatırım açısından bakıldığında üretimi destekleyici bir gelişme yok ortada. Hem de uzun süredir yok. Şüphesiz, özel tüketim harcamaları, kamu kesimi harcamaları ve ihracat, kısa vadeli üretim gelişmeleri açısından yatırım harcamalarına göre üretim gelişmelerini daha belirleyici.