Ayşe Teyzem’i dolar etkiler mi?

    0
    Güngör Uras
    Milliyet

    Dolar fiyatının kısa sürede beklenenden fazla artması, ekonomimizi etkileyecek. Dolar ile işlerinin olmadığını sanan Ayşe Hanım Teyzem ile Ali Rıza Bey Amcam’ı üzecek.
    Merkez Bankası’nın bir araştırmasına göre, (TCMB Çalışma Tebliği 10/02 Türkiye’de İmalat Sanayinin İthalat Yapısı. Şeref Saygılı – Cengiz Cihan)

    (1) İmalat sanayiinde hammadde ve malzeme maliyetinde, ithal malzeme ağırlığı yüzde 75’tir. (2) İmalat sanayiinde hammadde ve malzemede ithal girdi ağırlıklı olarak ortalama yüzde 56.6 oranındadır.

    Merkez Bankası “Çalışma Tebliği” şunu gösteriyor:

    Bugünkü yapısı ile imalat sanayinde üretimin sürmesi için dövize ihtiyacımız var. (Tarım üretiminde kullanılan mazot ve gübre ve ilaç da büyük ölçüde ithalat harcaması gerektiriyor.)

    Üretimi sürdürmek için bulunacak dövizin fiyatının artması, sanayide, tarımda, ulaştırmada, enerjide maliyeti, sonunda fiyatı, en sonunda da enflasyonu yükseltir.
    Bütün bunların sonunda ortaya çıkacak faturayı, geliri Türk Parası olan, Türk Parası ile yaşamını sürdüren Ayşe Hanım Teyzem ile Ali Rıza Bey Amcam, İşçi Memed, Bakkal Coşkun öder.

    TL ile dolar yarışıyor

    Dolar fiyatındaki artışın ekonomiyi büyük ölçüde etkilemesinin ana nedenleri:

    Türkiye’de Türk Parası yanında dövizin (özellikle doların az da olsa euro’nun) ikinci para birimi haline gelmesidir. Merkez Bankası Türk Parası’nı kumanda edebilir. Dövize edemez. Halbuki devlet dolarla ihale ve özelleştirme yapıyor. Özel sektör ve bankalar dolarla borçlanıyor. Devlet ve özel sektör kontratları dolarla yapılıyor.

    İkili para birimine karşın, ülkenin döviz giderini döviz geliri karşılayamıyor. Döviz açığımız var. Bu nedenle her gün, her ay, her yıl döviz açığını finanse edecek ölçüde yurt dışından borçlanmaya mecburuz. Döviz girişi (arz) aksayınca fiyatlar yükseliyor.

    Dolar fiyatının artışı:

    Dolar varlıklarının ve dolara bağlı veya dolardan etkilenen varlıkların değerini artırıyor.

    Türk Lirası varlıklar ile dolar veya dolara bağlı veya dolardan etkilenen varlıklar arasındaki uçurumu büyütüyor. Gelir dağılımını bozuyor.

    Dolar veya dolara bağlı borçların Türk Lirası karşılıklarının, kaldırılamayacak yük haline gelmesine yol açıyor.

    Abdurrahman Yıldırım’ın hesabı ile 2016 Ağustos ayı itibariyle reel sektörün döviz yükümlülüğü 310 milyar dolar. Döviz varlığı 100 milyar dolar. Döviz açığı 210 milyar dolar. Son 2 ayda dolar fiyatı yüzde 12 artınca, döviz açığı olan reel sektörün borçlarının TL karşılığı 80 milyar TL arttı.

    Yazının devamı için