İfade özgürlüğü olmadan düşünce biter

    0
    Müge İplikçi
    Vatan

    ‘Bir ülkede seçimler yasaklandığında, bütün gazeteler harfi harfine aynı şeyi yazdığında, gazeteciler susturulmaya çalışıldığında, yöneticilerden farklı düşünen insanlar hapse atıldığında, din adamları insanlara farklı fikirlerini ifade etmeyi yasakladığında, büyük tehlikedeyiz demektir.’

    Brigitte Labbe

    Genç dostlarımla sık sık buluşmamıza neden olan Çıtır Çıtır Felsefe serisinin yeni kitabı yayımlandı: Anlaşmak ve Anlaşamamak! Yukardaki bölüm de o kitaptan zaten. Bu paragraftan sonraki cümle ise şöyle:

    ‘İfade özgürlüğü olmadan diyalog biter, düşünce de öyle.’

    Peki düşünce biterse ne olur sorusu, burada önemli. O da kitapta mevcut elbette. Kısacası;

    ‘Her söyleneni anlamadan tekrar eden bir papağana, nereye gittiğini bilmeden sürüyü takip eden bir koyuna’ dönüşmek an meselesi olur.

    Olup bitenlere ‘hayır’ demek ise nasıl bir şey diye soracak olursanız, onun için de kitabın sayfaları hizmetinizde:

    ‘Hayır demek zor bir şey…’

    En azından göze almak demek. Neyi? Onun için ‘bir zahmet bu ince kitabı okuyun!’ diyeceğim.

    Ya anlaşmak? Birçok alanda mümkün ama ben yine ülkelere referans veren bir cümlede odaklanmayı tercih ediyorum. Kitapta bunun için de harika bir cümle mevcut:

    ‘Bir ülkede, herkesin aynı fikirler üzerinde uzlaşmasının olanaksız olduğu anlaşıldığından, fikirler değil, kurallar konusunda anlaşma sağlanır.’

    Fikirler değil, kurallar konusunda anlaşma… Neden fikirler değil de kurallar? Brigitte Labbe, bu konuda çok net. Bunun için de matematik dünyasına referans veriyor. Er ya da geç sonuca varılan matematik dünyasının, insanların dünyasından farklı olduğunu vurguluyor.

    Nasıl mı?

    ‘Öğretmen insanların dünyasının matematik dünyasıyla hiçbir ilgisi olmadığını biliyor. İnsanların dünyasında bir tarafa haklıları, bir tarafa haksızları ayıramazsın. Kimileri için güzel olan, kimileri için çirkindir; bazıları için ilginç olan, diğerleri için o kadar ilginç olmayabilir; zalim, iyi ya da kötü de öyle… İnsanların dünyasında herkesin üzerinde anlaşacağı kesin doğru bir yanıt yoktur.’

    Yazının devamı için