1800 yıllık Lidya yazıtı Türkiye’ye getirildi..

0

Sidas Antik Kenti’nden yıllar önce çalınarak İtalya’ya götürülen Lidyalılara bin 800 yıllık antik taş adak yazıtı, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın çabalarıyla 23 yıl sonra yeniden Türkiye’ye getirildi.

Manisa’nın Demirci ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve M.Ö 3. yüzyılda önemli bir kent olduğu bilinen Sidas (Saittai) Antik Kenti’nden 1990’lı yıllarda çalınarak İtalya’ya götürülen adak yazıtı, yeniden Türkiye’ye getirildi.

1800 yıllık yazıt, Kültür ve Turizm Bakanlığının çabalarıyla yeniden Türkiye’ye kazandırıldı. Bakanlık yetkililerinin teslim almasının ardından THY’nin Roma’dan havalanan uçağına yüklenen yazıt, İstanbul Havalimanı’na getirildi.

Özel bir kutu içerisinde muhafaza edilen tarihi eser, THY’nin yer hizmetleri iştiraki Turkish Ground Services (TGS) ekiplerince uçaktan indirildi. İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürü Rahmi Asal tarafından teslim alınan tarihi eser, incelendikten sonra yetkililerin gözetiminde TGS’ye ait yük aracına konuldu.

Burada gazetecilere açıklama yapan Kültür ve Turizm Bakanlığı Roma Kültür ve Tanıtma Müşaviri Rıza Haluk Soner, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın uzun mücadeleler ve hukuki uğraşlar sonucu Roma’dan İstanbul’a getirilen tarihi eserin yarın saat 12.30’da Ankara’da Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından kamuoyuna gösterileceğini belirterek, “Gururla eserimizi ülkemize getirdik. Hepimize hayırlı, uğurlu olsun. Böylece yurtdışındaki bir tarihi eserimiz daha ait olduğu topraklara geri dönmüş oldu. Emeği geçen herkese çok teşekkür ediyorum.” diye konuştu.

Tarihi eser, sabah saatlerinde Ankara’ya gönderilecek. Türkiye’den çalınarak İtalya’ya götürülen yazıt, İtalyan kültür polisi tarafından 1997 yılında bir antika tüccarına yapılan baskında ele geçirildi. Yazıtın kökeninin Türkiye olup olmadığının teyidi için durum Türk İnterpol birimine iletildi. Kültür ve Turizm Bakanlığınca yapılan incelemeler sonucunda eserin daha önce Prof. Dr. Hasan Malay tarafından 1987 yılında yayınlandığı ve Manisa’da bulunan Apollon Aksyros Tapınağı’ndan çalındığı tespit edildi. Ancak bu hırsızlık olayı ile ilgili bir delil bulunamadığından İtalya’daki soruşturma sonuçsuz kaldı.

Aradan geçen 23 yıllık süreçte karşılıklı davalar ve Türkiye’nin sunduğu deliller sonucu eserin Türkiye’ye iade edilmesine karar verildi.

Manisa’daki Aksyros Tapınağı’ndan çalınmıştı

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Aigai Antik Kenti Kazı Başkanı Doç. Dr. Yusuf Sezgin, 1800 yıllık kefaret yazıtının Türkiye’ye dönmesini büyük bir mutlulukla karşıladıklarını söyledi.

Manisa’da devam eden Aigai Antik Kenti Kazı Başkanı Sezgin, İtalya’da teslim alınan yazıtla gündeme gelen kentin antik dönemde “Saittai” günümüzde ise Sidas olarak bilindiğini, bölgenin döneminin en önemli şehirlerden biri olduğunu anlattı.

Kentin Helenistik dönemde kurulduğunu ancak Roma Dönemi’nde gelişip zenginleştiğini anlatan Sezgin, Sidas’ta bugüne kadar ele geçen çok sayıda yazıt bulunduğuna işaret etti. “Kentin önemi, şehrin içinden geçen ve Gediz Nehri’nin kollarından olan Demirci Çayı’ndan kaynaklanıyor” diyen Sezgin, şunları kaydetti:

“Gediz ve Demirci Çayı antik dönemde kutsal kabul ediliyor. Şehrin ekonomik açıdan çok güçlü olduğunu, ciddi bir zenginliğin elde edildiğini buradaki yazıtlardan öğreniyoruz. Bu son olarak İtalya’da bulunan ve uzun uğraşlar sonucu ülkemize getirilen yazıtın dışında kentte bulunan yüzlerce yazıt var. Kentin önemini Roma İmparatoru Hadrianus’un ziyaretinden de biliyoruz. Çünkü İmparator Hadrianus, Anadolu’ya geldiğinden sadece belli kentleri ziyaret ederdi.”

Sezgin, Sidas Antik Kenti ile ilgili yazıtlardan şehrin Anadolu’da en çok meslek locasına sahip kentlerden biri olduğunu öğrendiklerini dile getirerek, özellikle dokuma ve dericilikle ilgili yazıtların, kentin zenginliğinin nereden geldiğini gösterdiğini ifade etti.

İtalya’da bulunan ve uzun uğraşlar sonucu teslim alınarak bugün Türkiye’ye getirilen yazıtın kendi topraklarına dönmesini bir arkeolog olarak büyük bir mutlulukla karşıladığını vurgulayan Sezgin, şunları kaydetti:

“Bu bizim için güzel bir haber, Anadolu’dan kaçırılan bir eserin ait olduğu topraklara getirilmesi bizim adımıza sevindirici, çok mutlu olduk. Yazıt aslında bir kefaret yazıtı, bu bölgede çok yaygın. Manisa Müzemizde de başka örnekleri var. İki kardeş birine ait balık ağını çaldıkları için tanrı tarafından cezalandırılıyorlar, bu cezalandırma üzerine anne ve babası, büyük üzüntü ve pişmanlıkla tanrı Apollon çocuklarını affetsin diye bir kefaret yazıtı hazırlatıyor.”

Sezgin, eserin geri alınması sürecinde takipçilikleri ve ısrarlarından ötürü Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkililerine teşekkür ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bakanlığımızın takibi, adli süreçteki ısrarı gerçekten çok önemli. Uzun yıllar süren adli süreçte eserin bulunduğu yerin ispatlanması çok önemli. Bunu yapamazsanız iadesi çok zor gerçekleşiyor. Bu yazıttaki şansımız üzerindeki ifadelerden nereye ait olduğunu anlamamız oldu. Bu konuda ısrarcı olmazsanız eseri kazanmanız mümkün değil.”

İtalyan jandarmasının tarihi eser kaçakçılığıyla mücadele biriminin 1997 yılında bir antika tüccarının iş yerine yaptığı baskında ele geçirdiği yazıtın, yapılan inceleme sonucu Manisa’nın Demirci ilçesinde yer alan Saittai Antik Kenti’ndeki Apollon Aksyros Tapınağı’ndan bir şekilde kaçırıldığı tespit edilmişti.

Kültür ve Turizm Bakanlığı 21 yıllık hukuki mücadelesi sonucu İtalyan Mahkemesi, Lidya yazıtının Türkiye’ye ait olduğu kararına hükmetmiş, eserin ait olduğu topraklara iade süreci başlamıştı. Türkiye’nin Roma Büyükelçiliği tarafından teslim alınan eser, bugün Türkiye’ye getirildi.

YORUM YAZ

Please enter your comment!
Please enter your name here