Olası Bir DEPREME Hazırlıklı mısınız?

Geçtiğimiz Salı günü hem de trafiğin yoğun olmadığı bir vakitte ziyaretine gittiğim babamdan evime dönmek için yola çıktım. E5 ana arterlerden sokak aralarına yansıyan oranda kitli bir trafikle karşılaşıp, sıkışıp kalınca bu satırları yazmaya karar verdim.

Trafik açık olduğunda taş çatlasın on beş – yirmi dakikalık bir zaman dilimi sürecek yolculuğumu o gün, iki saat on dakikada bitirdim. Sokak arasından E5 ‘e bağlanmak için ben sabır taşına dönmüş, sokak arasına konan trafik ışıkları beş kez yanıp sönmüş ancak teker üç kez dönmemişti.

Sıkıntıdan radyo kanallarını değiştirip dururken rastladığım, fonda yükselen Teoman’ın yağmur kokulu sesi bile daral gelen ruhumda bi’ işe yaramamıştı. Arapsaçının içinde nükseden klostrofobik bir çarpıntı ‘şimdi, şu an bir deprem meydana gelse halimiz ne olur?’ diye sayıkladı ve kontrollü bir şekilde yandaki arabanın sürücü koltuğunda tepesine tüneyen oğluyla baş etmeye çalışan hanıma doğru yoluna devam etti…

Eve döndükten sonra, o gece konuyla ilgili nette biraz gezindim.

Bunun üstüne hemen ertesi gün haber kanallarına (sanki hissetmişim gibi) Endonezya’da 6.4 büyüklüğünde bir sarsıntı yaşandığı düştü. Dün de önce Kuzey Kaliforniya’ da 6.5, ardından Solomon Adaları’ nda 7.8 büyüklüğünde iki büyük deprem meydana geldiği anons edildi.

Safety.com dan aldığım verilere göre depremler nedeniyle dünyada her yıl ortalama olarak üzülerek söylüyorum 10.000 kişi yaşamını yitirmekteymiş.

1999 yılında meydana gelen ve 43.935 vatandaşımızın ne yazık ki aramızdan ayrılmasıyla sonuçlanan 7.4 büyüklüğündeki Gölcük depreminin üzerinden yıllar yıllar geçti. Üzerinden onca sene geçmiş olduğu hâlde çürük yapılar için ne yapıldı-ne yapılmadı, yapılanlar yeterli mi değil mi biz daha bunu sorgularken; 2011 yılında Van’ da meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki deprem yüzünden 604 canımız daha yaşamını yitirdi.

2016 yılı itibariyle hâlâ devam etmekte olan kentsel dönüşüm projesine rağmen 1.derecede deprem bölgesinde risk oluşturan yapıların çoğunluğu maalesef yenilenmiş durumda değil. Çalışmalar olanca hızıyla devam ediyormuş.

Yine aynı acılarla karşılaşmamak, bir tek vatandaşımızın bile burnunun dâhi kanamaması için gerekli önlemlerin ivedilikle alınmasını ve bu konuda sorumlu olan kişilerin konuya dört elle sarılmasını yürekten diliyorum.

Bu nedenle olabilecek bir doğa felâketi ile ilgili ‘ACİL DURUM PLANI’ hazırlamanızı önermek amacıyla sizler için bu küçük dosyayı hazırladım. Umarım bir kez daha asla buna benzer bir trajediyi beraberce deneyimlemek zorunda kalmayız sevgili dostlar.

Yaşanabilecek büyük bir depreme hazırlıklı olmak hem sizin, hem ailenizin hayatta kalmasına ve kurtarılmasına yardımcı olabilir. Aslında, hepimizin duruma vâkıf ve umarım hâkim olduğu üzere :

*Öncelikle ilk iş olarak gardırop, buzdolabı, kitaplık gibi kolay devrilebilir ağır eşyalarınızın duvara sabitlenmesi gerektiğini zâten biliyoruz; ben yine de ikinci dikişi atıyorum. Duvara asılı olan tablo, televizyon gibi ağır cisimlerin güvenli bir durumda olup olmadığını da lütfen kontrol edin.

*Ağır ve dengesiz eşyaları sarsıntı anında devrilerek, çıkışınızı engellememesi için kapılardan uzak tutun. Özellikle yangın merdivenlerinin öteberiyle doldurulmasının önüne geçin.

*Odanızın bir tarafında okunmuş gazetelerden ezilmeye dayanıklı bir sedir oluşturabilir ya da yatağınızın altını kalın kitap ve ansiklopedilerle güçlendirebilirsiniz. Şimdi geçelim ‘Allah korusun’ oluşabilecek bir felâket anında yapabileceklerimize.

DEPREM SIRASINDA YAPILABİLECEKLER

* Büyük bir deprem anında soğukkanlılığınızı korumaya çalışmalı; şayet yüksek bir yapı içinde değilseniz çok kısa bir sürede binayı asansöre asla binmeden terk etmelisiniz. Eğer binadan çıkacak zamanınız yoksa yürümek ya da koşmak mümkün olmadığından sarsıntıya yakalandığımız mekânda size zarar verecek pencere önlerinden hemen uzaklaşmalısınız. Ardından hayat üçgeni oluşturabileceğiniz korunaklı bir yerde saklanarak depremin geçmesini beklemelisiniz.

* Deprem anında eğer kolay ulaşabileceğiniz uzaklıkta ise havagazı ve su vanasını kapayın.

*Deprem başladığı anda gözünüze kestirdiğiniz üzerinize devrilmeyecek ve sizi koruyabilecek bir eşyânın yanına başınızı kollarınızın arasına alıp cenin pozisyonunda yan yatmalı ve hayat üçgeni pozisyonu almalısınız. Mutfakta bulaşık makinesinin, banyoda çamaşır makinesinin, sağlam bir koltuğun ön kısmı gibi.

*Depreme eğer yatağınızda yakalandıysanız; yatağın hemen yanına yere inmeli bir yastıkla veya kollarınızla başınızı koruyup bacaklarımızı kendimize çekerek cenin pozisyonunda sarsıntının geçmesini beklemelisiniz.

*Eğer öğrenciyseniz, deprem sırasında sınıfta bulunuyorsanız panik yapıp, bağırış çağırış kargaşaya neden olmadan hemen sıranın altına girmeli sıranın bacaklarını sıkıca tutarak depremin geçmesini beklemelisiniz.

*Öğretmenler sınıf kapısını açık tutup hemen masanın altına girmeli ve depremin geçmesini beklemelidir.

*Depremin başladığını hissettiğiniz sırada eğer araç kullanıyorsanız aracınızı elektrik direklerinden ve yüksek binalardan korunaklı bir şekilde kenara çekip, durdurun. Ve aracınızı terk edin.

*Deprem sona erdiğinde evinizin yakınında olan yaşlı, engelli ve yardıma muhtaç olan kişilerin size ihtiyâcı olup olmadığını sorgulayın.

ÂCİL DURUM PLANI

*Ailenizle sıradan sakin bir günde evinizin her odasında, pencereden uzakta deprem anında sığınmak için, üzerinize size zarar verecek bir cismin düşmeyeceği güvenli alanlar belirleyin. Tatbikat yapın.

*Evde mutlaka bir yangın söndürücü bulundurun, onu kolay erişilebilir bir yerde saklayın ve en önemlisi nasıl kullanıldığını öğrenin.

*Evinizin çevresinde, bahçede, arabanızın bagajında yahut uygun olan bir alanda mutlaka bir el lambası bulundurun.
*Ailede herkesin gaz sayacının, ana elektrik şalterinin ve su vanasının yerini ve bunları devre dışı bırakabilmeyi öğrenmesini sağlayın.

*Yatağınızın yakınında el feneri ve düdük bulundurun.

*Bir afet kiti hazırlayın. İçinde birkaç parça konserve gıda, raf ömrü uzun olan kuru yiyecek, bebeğiniz için mama, ilkyardım çantası, su ve toz maskeleri, pille çalışan radyo ve el feneri olsun.

*Deprem sona erdiğinde hızlıca binayı terk ederken kapmak için önemli belgelerin kopyaları ve bir miktar para kapının yakınında saklayacağınız bir çantada bulunsun.

*Doğal afet sırasında aile üyelerinin her birinin farklı bir bölgede olma ihtimâline karşı önceden plan yapın. Çocuğunuz okuldaysa öğretmeninin sorumluluğunda olduğundan, kendisiyle bu konu hakkında konuşun ve olay sırasında nasıl tavır alınacağıyla ilgili herkesin bilgisi dâhilinde olan uygun bir program belirleyin.

*Deprem sonrası telekomünikasyon ağında oluşabilecek herhangi bir arıza veyahut aşırı yüklenme nedeniyle sevdiklerinizle iletişime geçememe ihtimalinize karşı aile bireylerinin gerekirse yürüyerek ulaşabilecekleri güvenli bir açık alan seçin.

*Eğer yaşadığınız alan zarar gördüyse, çevre illerde bulunan size yardım edebilecek ve sığınma imkânı sağlayacak yakın akraba veya dostlarınıza karar verin. Bu tarz bir kriz sonrasında onların sizlere nasıl kolay ulaşabileceğiyle alâkalı organize olun.

*Acil olarak biraz kuru gıda, birkaç litre su, ilave pil, sürekli kullanmak zorunda olduğunuz elzem ilâçlar ve diğer gerekli malzemeler kuru ve erişebileceğiniz bir alanınız varsa orada mutlaka hazır bulunsun. (belki arabanızın garajı ya da bagajı bu iş için uygun olabilir)

*Hazırlayacağınız küçük bir çanta içinde aile üyeleri için birkaç parça çamaşır, kalın çoraplar, küçük bir battaniye, rahat bir çift pabuç bulunabilir.

*Benzin deponuzun en az yarısı her an dolu olsun.

Depremin ne zaman başımıza geleceğini bilmediğimizden her an hazırlıklı olmak zorundayız sevgili arkadaşlar. Umarım sıraladığım maddelerin hiç birini uygulamak zorunda kalmadığımız sağlıklı, mutlu ve huzurlu anlarla dolu bir ömrümüz olsun.