AİHM Başkanı Spano: İktidardaki kişiler mahkemeleri kontrol edemez.. Kanunlar sadece halka değil gücü elinde bulunduranlara da her an uygulanabilmelidir

0

Türkiye’ye gelen ilk Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Başkanı olan Robert Spano, Adalet Akademisi’nde düzenlenen “24. Dönem Hakim ve Savcı Adayları Eğitimi Açılış Programı”na katıldı.

Hakim ve savcı adaylarına insan hakları dersi veren Spano, “Hukukun üstünlüğü ilkesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi sisteminin kutup yıldızı. Bize yol gösteren, ileriye gitmemizi sağlayan parlak yıldız. Hukukun üstünlüğü ilkesi, demokrasi ve insan onuru temel ilkeleriyle birlikte bugünkü hukuki ve ahlaki temeli ortaya koyuyor.” dedi.

Bu yıl 4 Kasım 1950’de imzalanan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 70. yılını kutladıklarını anlatan Spano, “Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile ilişkisi uzun ve zengin bir ilişkidir. Avrupa Konseyinin kurucu üyelerinden olan Türkiye, 18 Mayıs 1954’te sözleşmeyi onaylayarak, ilk imza koyan ülkelerden biridir. Tabii ki çok net bir husus daha var ki o da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde öngörüldüğü şekliyle Avrupa Konseyinin değerleri, bugün aslında geçmişte olduğundan çok çok daha önemli.” diye konuştu.

Bağımsız yargı ve hukukun üstünlüğü arasındaki ilişkinin temel alındığı anlatımında Spano, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne bakıldığında, hukukun üstünlüğünün, siyasi ve idari geleneklerle birlikte Avrupa ülkelerinin ortak mirasının bir parçası olarak görüldüğünü söyledi.

Hukukun üstünlüğü bağlamındaki değerlerin, özellikle birey ile devlet arasındaki ilişkilerde, bireyleri keyfilikten korumaya odaklandığına dikkati çeken Spano, hukukun üstünlüğüyle yönetilme ve bunun insan hakları açısından önemine ilişkin, demokratik toplumda, hukukun üstünlüğünün temelinde yatan ahlaki ideanın, insanın bireysel özelliklerine ve otonomisine duyulan saygı olduğunu dile getirdi.

Bu hususun sözleşmede de vurgu yapılan konulardan biri olduğuna dikkati çeken Spano, “Kişinin düşünce bağımsızlığını koruması ve beslemesi, yaşamını dilediği gibi yönetmesi, toplumsal sorumluluklarını anlaması, mutluluk, başarı ve iç huzuruna kavuşması için ve kişinin yaşadığı toplumun şeffaf, istikrarlı ve öngörülebilir olması, uyuşmazlık çözümünde bağımsız ve tarafsız mekanizmalardan istifade edilebilmesi hukukun üstünlüğü çerçevesinde kavramsal açıdan çok önemlidir.” dedi.

Ekonomik kalkınma ve refahın devamı için devletlerin hukukun üstünlüğüyle yönetilmesi gerektiğini belirten Spano, “Toplumda yargının fonksiyonsuz olması, hukukun üstünlüğü ve insan haklarının esas alınmaması sonucu, topluma yabancı yatırım çekilmesi mümkün olmaz.” ifadesini kullandı.

Hükümetin yetkisinin, kişilerin istek ve yetkileriyle değil, hukukla düzenlenmesi ve sınırlandırılması sonucunda, kanunların muğlak ve suistimale açık değil, açık ve anlaşılır olmasını gerektirdiğini anlatan Spano, kanunların, kanunları yapan kurumlardan farklı, bağımsız ve tarafsız kurumlarca yorumlanması ve uygulanması gerekliliğine dikkat çekti.

Hukukun üstünlüğü çerçevesinde bu ilkelerin olmasına değinen Spano, “İktidardaki kişiler mahkemeleri kontrol edemez. Kanunlar sadece halka değil, aynı zamanda gücü elinde bulunduranlara da her an uygulanabilmelidir. Kanunun üzerinde hiç kimse yoktur.” şeklinde konuştu.

Erdoğan, AİHM Başkanı Spano’yu kabul etti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Başkanı Robert Spano’yu kabul etti. Erdoğan’ın, Türkiye’ye resmi ziyarette bulunan ilk AİHM Başkanı olan Spano’yu kabulü, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde basına kapalı gerçekleşti. Adalet Bakanı Abdulhamit Gül’ün de hazır bulunduğu kabul, 45 dakika sürdü.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Zühtü Arslan da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Başkanı Robert Spano ile bir araya geldi. Yüksek Mahkemenin internet sitesinden yapılan açıklamaya göre, Arslan, Anayasa Mahkemesindeki görüşmede, mayıs ayında AİHM Başkanlığına seçilen Spano’yu tebrik etti, Türkiye’de görmekten duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Ziyaretin AİHM ile Türkiye arasındaki diyalog ve iş birliğini geliştireceğine inandığını belirten Arslan, AİHM Başkanı Spano’ya Anayasa Mahkemesinin çalışmalarına ve içtihatlarına ilişkin bilgi verdi. Arslan, iki kurum arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinde, diyalog ve toplantıların, Anayasa Mahkemesi raportörlerinin AİHM’de görevlendirilmesinin ve Avrupa Konseyi ile yürütülen Anayasa Mahkemesi Kararlarının Etkili İcrası Projesinin önemine değindi.

AİHM Başkanı Spano ise iki kurum arasındaki ilişkilerin çok önemli olduğunu, görevi süresince AİHM ile Türkiye arasındaki diyalog ve iş birliğini daha da güçlendirmek istediğini bildirdi. Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun etkililiğinin muhafaza edilmesinin önemini vurgulayan Spano, iki kurum arasında münferit konularda görüş ayrılıkları bulunabileceğini ancak diyalog ve iş birliğiyle olumlu sonuçlar elde edileceğine inandığını ifade etti.

Şentop kabul etti

TBMM Başkanı Mustafa Şentop, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Başkanı Robert Spano’yu kabulünde, “AİHM’in, başta artan iş yükü olmak üzere, karşılaştığı sorunların farkındayız. Bunların üstesinden gelinmesi için Türkiye üzerine düşeni yapmaya devam edecektir.” dedi.

TBMM Başkanı Şentop, makamında gerçekleşen görüşmede, Spano’yu TBMM’de ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Şentop, 20 Nisan 2020’de AİHM Başkanlığına seçilmesinden dolayı Spano’yu tebrik etti, çalışmalarında başarılar diledi. Şentop, “Başkanlığınız döneminde AİHM ile Türkiye arasındaki ilişkilerin daha da gelişeceğini ümit ediyorum. AİHM’in, başta artan iş yükü olmak üzere, karşılaştığı sorunların farkındayız. Bunların üstesinden gelinmesi için Türkiye üzerine düşeni yapmaya devam edecektir.” diye konuştu.

Türkiye’nin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni ilk imzalayan ülkelerden biri olduğuna işaret eden Şentop, sözleşmeye Türkiye tarafından verilen önemi vurguladı. TBMM’nin bu konuda attığı adımlardan bazı örnekler veren Şentop, bu kapsamda uluslararası insan hakları sözleşmelerinin kanun hükümleri ile çatışması durumunda, sözleşme hükümlerinin öncelikle uygulanmasına ilişkin 2004’te yapılan anayasa değişikliğini ve 2010’da gerçekleştirilen anayasa değişikliğiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru imkanının getirilmesini anımsattı.

Şentop, Türkiye’nin ve TBMM’nin gerektiğinde başka yasal ve anayasal adımları atmaktan çekinmeyeceğini de kaydetti. TBMM Başkanı Şentop, görüşme sonrası Spano ve beraberindekilere 15 Temmuz hain darbe girişiminde bombalanan yerleri gezdirdi.

Görüşmede, AİHM Türkiye Hakimi Doç. Dr. Saadet Yüksel, Adalet Bakanı Abdulhamit Gül ve Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Türk Grubu Başkanı, AK Parti Denizli Milletvekili Ahmet Yıldız da hazır bulundu.

YORUM YAZ

Please enter your comment!
Please enter your name here