Köprü Geçiş Ücretleri Arttı mı Azaldı mı?

1

‘Yeni yıl yeni umutlar’ diye bir kalıp vardır ama bunu ben bu yıl ‘yeni yıl yeni zamlar’ şeklinde algılıyorum. Mevcut ekonomik gidişata baktığımızda 2017’de ürün ve hizmet fiyatlarında ciddi artışlar kaçınılmaz duruyor. Nitekim 2016’nın son haftalarında fiyat artışlarının başladığını görmüştük.

Ancak geçen gün izlediğim bir haberde büyük bir şaşkınlık yaşadım. Finansman yapısı arapsaçına dönen, kimin kime ne kadar ödediği karman çorman hal alan ve gelir garantili yapısıyla tartışmalara neden olan Osmangazi Köprüsü’nün geçiş ücretinde indirime gidildi. 2016 yılında otomobiller için 88,75 TL olan ücret bu yıl 65,65 TL olarak güncellendi. Oransal olarak baktığımızda %26 gibi ciddi bir indirim söz konusu. Diğer köprü geçiş ücretleri ile kıyaslandığında hala oldukça yüksek olduğu görülse de, bu denli bir fiyat indirimi elbette memnuniyet verici.

Haberler arasında gezinmeye devam ederken köprülerle ilgili bir başka habere daha rastladım. Bu habere göre ise 3 Ocak’tan itibaren 15 Temmuz ve FSM köprülerindeki geçiş ücretleri artırılacaktı. Otomobiller için 4,75 TL olan ücret %48’lik bir zamla 7 TL’ye çıkarıldı. 2016’ya girerken fiyat artışı ne kadardı diye merak edip baktım. Bir önceki sene 4,25 TL’den 4,75 TL’ye çıkarılmıştı ki enflasyon penceresinden bakınca makul bir artış olarak görülebilir.

Peki geçen yıl sadece 50 kuruş zam yapılmasına karşın bu yıl 2,25 lira zam yapılmasının sebebi neydi? Osmangazi Köprüsü ile ilgili haberle birlikte bu zammı kafamda birleştirince bir hesaplama yapmaya karar verdim.

Basit bir kar zarar hesabı

Osmangazi Köprüsü’nden ne kadar araç geçtiğini ve ne kadar gelir elde edildiğini karayollarının internet sitesinden bulamıyoruz. Ancak iyi bir ihtimalle, 2016 yılının Ağustos ayında Ulaştırma Bakanının yaptığı açıklamada yer alan günlük 20 bin aracı baz alabiliriz. Çeşitli haber kaynaklarında da yine günlük ortalamanın 18-20 bin otomobil eşdeğeri araç olduğu söyleniyor.

Karayollarının internet sitesinde 15 Temmuz ve FSM köprülerinin geçiş sayıları ve gelirleri ise ayrıntılı olarak mevcut. 2016’nın ilk 11 ayına ilişkin verilere göre bu iki köprüden KDV hariç 268,3 milyon TL gelir elde edilmiş.

Elimizdeki bu sayılara göre 15 Temmuz ve FSM köprüleri ile Osmangazi Köprüsünün yıllık gelirlerini yaklaşık olarak karşılaştırabiliriz. Aşağıdaki tabloda bu köprülerin 2017 yılındaki KDV hariç tahmini gelirlerine bakalım.

Reklam
Eski fiyata göre Yeni fiyata göre Fark
Osmangazi 541,5 420,6 -120,9
15 Temmuz ve FSM 292,7 431,3 138,6

(milyon TL)

Yapılan indirimle birlikte Osmangazi Köprüsünden geçen günlük 20 bin araçtan elde edilecek gelir kabaca 121 milyon TL azalıyor (Bu tutarı hesaplarken bir de varsayım yaptık, fiyat düştüğü için geçen araç sayısının %5 arttığını düşündük).

15 Temmuz ve FSM köprülerinin gelirlerini 12 aylık olarak hesapladığımızda ise yapılan zamla birlikte devlet fazladan 138,6 milyon TL kazanıyor (Burada zamla birlikte geçen araç sayısının azalacağını varsaymadık, çünkü İstanbul’u bilen bilir, fiyat arttı diye bu köprülerin trafiği azalmaz).

Özetle devletin Osmangazi Köprüsünde yaptığı indirimle diğer 2 köprüye yapılan zamlar aşağı yukarı birbirini dengeliyor. Yani devlet “bakın Osmangazi Köprüsünden geçerken artık halk daha az para ödeyecek” diyor ama eski iki köprüden geçenlerden aldıklarıyla buradaki zarar kapatılmış oluyor.

Gerçi gelir garantisi var

Aslında bu tabloyu yorumlarken devletin işletmeciye verdiği gelir garantisini de göz önüne almak lazım. Çünkü bu süreçte durumu en rahat olan taraf işletmeci. Fiyat artsa da azalsa da sözleşmede ilk başta belirlenen günlük 40 bin araç başına 35$+KDV (Bazı kaynaklarda 40$+KDV olarak geçiyor) İşletmeciye ödeniyor. Geçiş ücretinin indirilmesiyle vatandaş olarak 120,9 milyon TL daha ödesek de aslında yine bizim vergilerimizle aradaki açık kapatılıyor. İlaveten üzerine 15 Temmuz ve FSM köprülerindeki zamlarla fazladan 138,6 milyon TL ödüyoruz. Yani devlet eski köprüler aracılığı ile bizden bu parayı alıyor, sonra götürüp Osmangazi Köprüsü’nün işletmecisine “buyur fiyat düştüğü için aradaki zararını karşılıyorum” diyerek vermiş oluyor.

Günün sonunda kaybeden yine vatandaş oluyor anlaşılan.

1 YORUM

  1. Sayın yazarın cv sine bakınca oldukça yetkin olduğu gözüküyor. Fakat köprüler ile ilgili gerçek bir maliyet-fayda analizi yapmaktansa yine herkesin tahmin ettiği eften püften şeylerle uğraşıyor. Devletin bir yatırımın bedelini bir yerlerden çıkarmaya çalışması (Bunun genelde halk olması da doğal) anlaşılabilir birşey. Şu sorunun cevabını bulması lazım bu konuda yazı yazanların. Osmangazi köprüsünün maliyeyeti bu ödeme sistemi ile 2 yılda amorti ediliyor. Geriye kalan 20 yıl kâr. Artı Yavuz Sultan köprüsünün maliyeti diyelim Osmangazinin iki katı olsun. Ücreti 15 TL. Osmangazi’de bunun iki katı olsun 30 TL. 30 dolar neyin nesi. Bu soruların cevabını aslında osmangazi ihalesine girip kazanamayan şirketlere de sorup (niçin daha iyi fiyat vermediniz, niçin karlı görmediniz) halkı aydınlatıcı bir şekilde anlatılması lazım. Olay bu kadar basit değildir, mutlaka bir cevabı vardır ama ben bilmiyorum.

YORUM YAZ

Please enter your comment!
Please enter your name here