Srebrenitsa’nın yalnız anneleri..

0

Bosna’daki savaşta 8 binden fazla Boşnak erkeğin katledildiği Srebrenitsa Soykırımı’nda çocuklarını, eşlerini, babalarını ya da erkek kardeşlerini kaybeden onlarca anne, savaşın ardından döndüklerini Srebrenitsa’da yalnız başlarına sevdiklerine yeniden kavuşacakları günü bekliyor.

Soykırımda kaybettikleri ve bugün kabirleri Potoçari Anıt Mezarlığı’nda bulunan sevdiklerine yakın olmak için Srebrenitsa’ya dönen çok sayıda anne, savaştan önce mutlu, mesut ve kalabalık yaşadıkları evlerinde, artık bir başlarına eşyalara sinmiş kokular ya da evin dört bir yanına astıkları fotoğraflarla avunuyor.

Hemen her gün sevdiklerinin mezarlarının başına giderek dua okuyan acılı anneler, en sonra 25 yıl önce gördükleri çocuklarına, eşlerine ya da kardeşlerine yeniden kavuşmanın umuduyla yaşıyor. Sırp komutan Ratko Mladic’in emrindeki askerlerin şehri ele geçirdiği 11 Temmuz 1995’te başlayan soykırımda eşini ve oğlunu kaybeden Fazila Efendic, Potoçari Anıt Mezarlığı’nın tam karşısına açtığı küçük çiçekçi dükkanından her gün oğlu ve eşinin mezarını izliyor, onlara dua ediyor.

Aynı zamanda Srebrenitsa Anneleri Derneğinin de başkanlığını yürüten Efendic, küçük kızı ile savaştan sonra evlerine döndüklerinde tek bulduğu şeyin oğlunun okul karneleri olduğunu söyledi. Soykırımda çok sayıda yakın akrabasını da kaybettiğini anlatan Efendic, “Bugün Srebrenitsalı annelerin büyük çoğunluğu yapayalnız yaşıyor. Dernekte buluşup acılarımızı paylaşıyoruz. Ortak mücadelemiz, soykırımda öldürülen sevdiklerimizin bulunması ve savaş suçlularının cezalarını çekmesi.” dedi.

Srebrenitsa’ya geri dönmesinin en önemli nedeninin, eşi ve oğlunun Potoçari’deki mezarı olduğunu kaydeden Efendic, “Her gün mezarlarını ziyaret ediyorum. Bu mezarlar bize burada kalmamız gerektiğini söylüyor. Potoçari’deki mezarlığın, birçok annenin bu şehri sevmesine vesile olduğunu düşünüyorum.” diye konuştu.

Efendic, Bosna Hersek’te insani yardım faaliyetleri yürüten “EMMAUS” isimli yardım kuruluşu tarafından başlatılan proje sayesinde, gönüllülerin her gün yalnız yaşayan anneleri ziyaret ederek onlara bir öğün yemek getirdiklerini de aktardı.

Hayatına yalnız devam etmek zorunda kalan Srebrenitsa annelerinden Suhra Malic de soykırımda iki oğlunu ve 20’ye yakın akrabasını kaybetti. Savaştan önce sevdikleriyle mutlu bir hayatı olduğunu anlatan Malic, “Çocuklarımın bedenlerini farklı toplu mezarlarda buldum. Eşim de soykırımdan eski bir Sırp komşumuz sayesinde kurtulmuştu. Buraya eşimle birlikte geri döndük ama onu sekiz yıl önce kaybettim.” dedi.

Malic, ölene dek Srebrenitsa’dan ayrılmayacağını vurgulayarak, “Burada televizyon izleyip örgü örüyorum. Büyük şehirlere taşınıp binalara bakmaktansa burada sevdiklerimin mezarlarına bakarım.” ifadelerini kullandı.

Reklam

Zaman zaman Srebrenitsa annelerinin evlat acısına nasıl dayanabildiğine anlam dahi veremediğini kaydeden Malic, “Elimizden bir şey gelmiyor. İnsan ölmeden toprağa giremiyor, sevdiklerine yeniden kavuşamıyor.” diye konuştu.

82 kurban toprağa verilecek

Bosna’daki savaşta en az 8 bin 372 Boşnak sivilin katledildiği Srebrenitsa Soykırımı’nda öldürülen ancak aradan 25 yıl geçmesine rağmen kimlik tespiti yapılamayan 82 kurban, bu yıl toprağa verilecek.

Avrupa’da 2. Dünya Savaşı’nın ardından yaşanan en büyük insanlık trajedisi olarak kabul edilen soykırımda, hayatlarını kaybedenlerin defnedildiği Potoçari Anıt Mezarlığı’nda 11 Temmuz’da düzenlenecek anma töreninin ardından, bu yıl ilk defa kimliği belirsiz kurbanlar da defnedilecek.

Bosna Hersek Kayıp Kişiler Enstitüsünden Amor Masovic, ailelerin onayının alınması durumunda bu yıl toprağa verilecek kurban sayısının 200’e ulaşacağını söyledi. Bazı kurbanların kimliğinin belirlenemediğini anımsatan Masovic, “Kimliği belirlenemeyen 82 kurbanımız var. Aralarında 19 yıl önce bulduklarımız da var ancak DNA’ları soykırımdan sağ kurtulmayı başaran Srebrenitsalılarla eşleşmediği için yıllarca ceset torbalarında bekletiliyorlar.” ifadelerini kullandı.

Bin 200 kurban hala kayıp

Masovic, kurbanların kimliklerinin belirlenememesinin iki nedeni olabileceğine işaret ederek, “Bunlardan biri, bulunan cesetlerin Srebrenitsalı olmayan kurbanlara ait olması. Diğeri ise bu kurbanların, yakın akrabalarının olmaması olabilir.” yorumunda bulundu.

Kurbanların bu yıl Bosna Hersek Savcılığının belirleyeceği geçici mezar taşlarıyla toprağa verilebileceğini belirten Masovic, “Bunun, ceset torbalarında bekletilmelerinden daha insani ve medeni olacağını düşünüyoruz.” dedi.

Reklam

Masovic, kimliği belirsiz kurbanların kimliklerinin, toprağa verildikten sonra da araştırılacağının altını çizerek, Bosna Hersek’te tespit edilen toplu mezarlarda, kimi zaman 200’ün üzerinde kurbanın cesedine rastlamanın mümkün olduğunu söyledi.

Yaklaşık 28 yıldır savaş kurbanlarının gömüldüğü toplu mezarlarla ilgili çalışmalar yapan Masovic, Srebrenitsa Soykırımı’nın yaklaşık bin 200 kurbanının hala kayıp olduğunu vurguladı.

Savaş suçlusu Sırp komutan Ratko Mladic emrindeki Sırp birliklerin, 11 Temmuz 1995’te ülkenin doğusundaki Srebrenitsa şehrine girmesinin ardından başlayan soykırımda, birkaç gün içinde en az 8 bin 372 sivil Boşnak hunharca katledilmiş, bedenleri farklı toplu mezarlara gömülmüştü.

Geçen yıl yapılan törenin ardından anıt mezarlıktaki kurbanların sayısı 6 bin 643’e ulaşırken, aradan 25 yıl geçmesine rağmen binin üzerinde soykırım kurbanının cesedine ise hala ulaşılamadı.

YORUM YAZ

Please enter your comment!
Please enter your name here