Bir usul, tek bir alanda başarılı olmuşsa henüz kendini ispat etmiş sayılmaz.
Asıl soru şudur:
Aynı usul, farklı alanlarda da işleyebilir mi?
İşte bu yüzden çalışmalarımızı tek bir üretim alanıyla sınırlamadık.
Tarım…
Arıcılık…
Ahşap üretimi…
Kaz üretimi..
Tekstil ortaklığı…
Tesis çalışmaları…
Ortaklık muhasebesi…
İlk bakışta bunlar birbirinden tamamen farklı işler gibi görünür.
Oysa bizim için hepsi aynı sorunun farklı cevaplarıdır.
İnsanlar, aynı adil usuller içinde birlikte üretebilir mi?
Bu sorunun ilk cevaplarından biri Bezelye Ortaklığı oldu.
Biz bu çalışmaya hiçbir zaman yalnızca „bezelye üretimi“ olarak bakmadık.
Asıl ürün bezelye değildi.
Asıl ürün, ortak emeğin nasıl kayıt altına alınacağıydı.
Ürünün nasıl paylaşılacağıydı.
Gelirin nasıl hesaplanacağıydı.
Birlikte çalışmanın hangi kurallarla sürdürülebileceğiydi.
Bezelye hasadı tamamlandı.
Mahsul ortaklarına dağıtıldı.
Muhasebe yapıldı.
Fakat geriye yalnızca ürün kalmadı.
Bir tecrübe kaldı.
Ardından daha geniş bir uygulama başladı.
2026 Tarım Çalışmaları…
Bu kez hedefimiz yalnızca daha fazla ürün almak değildi.
Çünkü çok ürün almak, tek başına başarının ölçüsü değildir.
Bizim için daha önemli olan şuydu:
Farklı bahçelerde…
Farklı ürünlerde…
Farklı insanlar arasında…
Aynı usuller sürdürülebilecek miydi?
Bu amaçla Teşvikiye ve Şenköy’de üretim alanları oluşturduk.
Domatesler dikildi.
Biberler dikildi.
Patlıcanlar dikildi.
Bamyalar ekildi.
Salatalıklar yetiştirildi.
Kavunlar ve karpuzlar toprağa emanet edildi.
Fakat bütün bunların yanında görünmeyen başka bir çalışma daha yürüyordu.
Sulama takvimleri hazırlanıyordu.
Emek kayıtları tutuluyordu.
Görev dağılımları yapılıyordu.
Temsilcilik sistemi uygulanıyordu.
Hastalıklar takip ediliyordu.
Kararlar istişare ile alınıyordu.
Bütün bunlar bize bir gerçeği yeniden gösterdi.
Toprak yalnızca ürün yetiştirmez.
Toprak, insanı da yetiştirir.
Sabretmeyi öğretir.
Beklemeyi öğretir.
Ortak hareket etmeyi öğretir.
Arıcılık çalışmalarımız da aynı anlayışın devamıdır.
Bir arı tek başına bal üretemez.
Kovanın düzeni bozulursa en güçlü arılar bile verimli olamaz.
Doğadaki bu denge, insan toplulukları için de önemli bir ders taşır.
Bu nedenle bal üretimini, kovan üretimini ve atölye çalışmalarını birbirinden bağımsız işler olarak değil; aynı usulün farklı uygulama alanları olarak değerlendirdik.
Ahşap üretimi de bizim için yalnızca bir meslek değildir.
Bir ustanın bilgisinin yeni nesle aktarılması…
Üretimin kayıt altına alınması…
Emek ile sermayenin hakkının korunması…
İş güvenliğinin ihmal edilmemesi…
Bunların tamamı, aynı düşüncenin farklı yüzleridir.
Bugün geriye dönüp baktığımızda şunu daha iyi görebiliyoruz.
Bezelye bize yalnızca tarımı öğretmedi.
Arılar bize yalnızca balı öğretmedi.
Ahşap bize yalnızca üretmeyi öğretmedi.
Hepsi birlikte bize şunu öğretti:
Usul değişmezse, faaliyet alanı değişebilir.
İşte bu nedenle AkşenSYM‘ ni; tarım yapan, arıcılık yapan veya ahşap üreten bir topluluk olarak tanımlamıyoruz.
Biz kendimizi, farklı alanlarda aynı usulü sınamaya çalışan bir uygulama topluluğu olarak görüyoruz.
Belki bugün denediğimiz alanlar bunlardır.
Yarın farklı alanlar olacaktır.
Fakat değişmeyecek olan şey, üretim konusu değil; üretimin hangi usulle yapıldığıdır.
Çünkü inanıyoruz ki;
Medeniyetler ürünlerle değil, usullerle kalıcı hâle gelir.
Usul, Kâinatın Dilidir:
İnsan çoğu zaman usulü, insanların sonradan koyduğu kurallar zanneder.
Oysa biraz dikkatle bakıldığında görülür ki, usul insandan çok önce vardır.
Güneş her sabah belirli bir düzen içinde doğar.
Mevsimler belirli bir sıra ile gelir.
Bir tohum, kendi cinsinden başka bir ürün vermez.
Arılar rastgele hareket etmez.
Karıncalar gelişigüzel çalışmaz.
İnsan bedeni bile belirli bir düzen içinde işler.
Kalp kendi usulüyle atar.
Kan kendi usulüyle dolaşır.
Hücreler kendi usulüyle çoğalır.
Kâinatta rastgelelik değil, düzen hâkimdir.
İnsan da bu düzenin dışında değildir.
Bir aile kurulacaksa bir usule ihtiyaç vardır.
Bir okul işleyecekse bir usule ihtiyaç vardır.
Bir şirket kurulacaksa bir usule ihtiyaç vardır.
Bir devlet ayakta kalacaksa bir usule ihtiyaç vardır.
Çünkü usul, hayatın akmasını sağlayan görünmez yatağıdır.
Nehir nasıl yatağını kaybederse taşkına dönüşürse, insan toplulukları da usullerini kaybettiklerinde ihtilaf üretmeye başlar.
Tarih boyunca yaşanan birçok ekonomik kriz, siyasî çalkantı ve toplumsal çözülme; yalnızca kaynak eksikliğinden değil, güven üreten usullerin zayıflamasından kaynaklanmıştır.
Bu yüzden bizim dikkatimiz önce ürüne değil, usule yöneldi.
Bir domates yetiştirmek elbette önemlidir.
Fakat domatesi birlikte yetiştirebilecek bir usul kurmak daha önemlidir.
Bir kovan yapmak değerlidir.
Fakat o kovanı birlikte üretecek insanların hukukunu koruyacak bir usul kurmak daha değerlidir.
Bir bina inşa etmek mümkündür.
Fakat o binanın içinde yıllarca huzurla yaşayacak bir topluluk oluşturmak, yalnızca betonla değil; adaletle mümkündür.
İşte AkşenSYM’de üzerinde çalıştığımız konu tam olarak budur.
Biz, insanın kâinattan bağımsız yaşayamayacağını düşünüyoruz.
Toprak nasıl kendi kanunlarına uyulmasını istiyorsa, insan topluluklarının da birlikte yaşayabilmesi için bazı değişmez ilkelere ihtiyacı vardır.
Bu ilkeler hiçbir kişiye ait değildir.
Hiçbir kuruma ait değildir.
Hiçbir döneme ait değildir.
Onlar keşfedilir.
Tıpkı yerçekimi gibi…
Tıpkı suyun kaldırma kuvveti gibi…
Tıpkı toprağın bereketi gibi…
Adalet de böyledir.
Güven de böyledir.
Emanet de böyledir.
İstişare de böyledir.
Bunlar bir toplumun tercih edebileceği süsler değil, uzun ömürlü olabilmesi için ihtiyaç duyduğu temel ilkelerdir.
Kur’an bu gerçeği farklı ifadelerle insana hatırlatır.
Kâinatta ölçü bulunduğunu, her şeyin bir denge üzerine yaratıldığını ve insanın bu dengeyi bozmak yerine onu gözetmekle yükümlü olduğunu bildirir.
Biz bunu yalnızca bir inanç meselesi olarak değil, aynı zamanda hayatın içinde gözlemlenebilen bir hakikat olarak görüyoruz.
Bu nedenle Akşen SYM’de yazılan her usulün önünde tek bir soru durmaktadır:
Bu kural, insan tabiatına ve hayatın işleyişine uygun mu?
Eğer değilse, yeniden düşünülmelidir.
Çünkü doğru usuller, insanı zorla değiştirmeye çalışmaz.
İnsanın fıtratını dikkate alır.
Kâinatın düzeniyle çatışmaz.
Ve adaleti yalnızca hedef olarak değil, yöntem olarak da yaşatmaya çalışır.
