Küresel piyasalar, dün akşam Batı Teksas (WTI) tipi ham petrol fiyatlarındaki tarihte görülmemiş düşüşün şokuyla sarsıldı.
Batı Teksas tipi ham petrolün mayıs vadeli ve fiziki teslimli sözleşmelerinde, vade sonuna bir gün kala düşük hacimle de olsa eksi fiyattan işlemler geçti. Dün akşamki işlemlerde kontrat sahiplerinin, depolama zorlukları nedeniyle fiziki teslimattan kaçınması, pozisyonlarını kapatmak isteyen yatırımcıların vade sonuna bir gün kalan kontratlarda alıcı bulamamasına neden oldu.
Bu gelişmeyle WTI’ın mayıs vadeli kontratı dün eksi 37,6 dolar seviyesine kadar geriledi. En aktif vade olan haziran vadeli kontrat ise bir önceki kapanışa göre yüzde 22 değer kaybederek 13 doları gördü.
Petrol fiyatındaki hızlı düşüş ve piyasada yaşanan panik sonrası bir açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının etkisiyle ülkede ham petrol fiyatlarının sıfır doların altını görmesinin „kısa vadeli“ olduğunu belirterek, 75 milyon varil ham petrol alacaklarını kaydetti.
Açıklama sonrası WTI’nın aktif vadesi 15 dolara yükselirken, dün yüzde 7,5 azalışla 25,5 dolara inen Brent petrolün varil fiyatı ise bugün Asya piyasalarında sınırlı da olsa düşüş eğilimini sürdürerek 25 doların hemen altında işlem görüyor.
Analistler, Kovid-19 salgını nedeniyle ekonomik aktivitedeki düşüşün petrol talebini azalttığını, buna karşın devam eden üretimlerin depolama sorununa neden olduğunu ifade etti. Depolama kapasitesi azaldıkça maliyetin arttığına dikkati çeken analistler, bu nedenle fiziki teslimat istemeyen yatırımcılar ve vade sonu kapanış işlemlerinin panik havasına neden olduğunu söyledi.
Petrol fiyatlarında yaşanan şok, özellikle enerji devi şirket hisseleri ve fonları üzerinden pay piyasalarını da olumsuz etkiledi. ABD’de Dow Jones endeksi yüzde 2,44, S&P 500 endeksi yüzde 1,79 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,03 değer kaybetti.
Piyasalardaki her panik durumunda olduğu gibi dün yine dolar talebinin arttığı ve dolar endeksinin 100 seviyesini aştığı görüldü.
Petrol fiyatlarındaki düşüşün hızlanmasından önce kapanan Avrupa borsalarında ise dün alıcılı bir seyir izlendi. Almanya’da DAX endeksi yüzde 0,47, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,45 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,65 değer kazandı.
Bugün petrol fiyatlarındaki düşüş ve neden olduğu panik havasının etkisiyle Asya borsalarında satıcılı bir seyir izleniyor. Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,3 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,5 değer kaybetti.
Yurt içinde, dün analistlerin direnç olarak nitelendirdiği 99.000 puanın üzerini test eden BIST 100 endeksi, günü bir önceki kapanışa göre yüzde 0,78 artışla 98.945,88 puandan tamamladı. Dün 6,9398’den kapanış yapan dolar/TL ise bugün bankalararası piyasanın açılışında 6,9450’den işlem görüyor.
Analistler, petrol piyasasındaki şokun, mayıs vadeli kontratın kapanması ve Trump’ın açıklamaları ile şimdilik atlatılsa da fiyatların seyri ve haber akışının bundan sonraki süreçte daha yakından takip edileceğini bildirdi.
Kovid-19 salgınına ilişkin haberlerin tüm piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini aktaran analistler, bugünün veri gündeminde ise Almanya’nın ZEW endekslerinin öne çıktığını söyledi.
Analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 99.000 ve 100.000 seviyelerinin direnç, 97.000 ve 95.500’ün destek konumunda olduğunu, dolar/TL’de ise 6,90-6,96 bandının izleneceğini kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
11.30 İngiltere, şubat ayı işsizlik oranı
12.00 Almanya, nisan ayı ZEW beklenti endeksleri
17.00 ABD, mart ayı ikinci el konut satışları
ABD 75 milyon varil ham petrol alacak
ABD Başkanı Donald Trump, ABD’deki ham petrol fiyatlarının sıfır doların altına düşmesine ilişkin yaptığı açıklamada, „Bu düşüşün nedeni, kimsenin şu anda araba kullanmaması. Fabrikalar, iş yerleri kapalı.“ yorumunda bulundu.
Trump, „ABD olarak, Stratejik Petrol Rezervimize 75 milyon varil petrol alacağız. Şu anda 75 milyon varil alacak kapasitemiz var. Şimdi petrol almanın tam zamanı.“ değerlendirmesinde bulundu.
Petrol fiyatlarındaki düşüşün „kısa vadeli“ olduğunu kaydeden Trump, „Bu yaşanan, petrolün durumundan ziyade, mali bir durum. Piyasalarda bir tıkanma var, bu nedenle de fiyatlar düştü. 1 ay gibi bir zamanda ham petrol fiyatları 25-28 dolar aralığını görür, diye düşünüyorum.“ görüşünü paylaştı.
Bazı valilerle yaşadığı solunum cihazı ve test kapasitesi krizine de değinen Trump, federal hükümetten yeterince yardım alamadıklarını savunan Illionis Valisi J.B. Pritzker ve Maryland Valisi Larry Hogan’a yüklendi. Trump, „Bazı valiler, düşündüklerinden daha fazla kapasiteye sahip. Bazı valiler test kapasitelerini anlamıyor. Mesela Illionis Valisi bunu anlamıyor, Maryland Valisi bunu anlamıyor.“ eleştirisinde bulundu.
ABD’deki yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının merkez üssü olan New York’un valisi Andrew Cuomo’ya ise kendisine verdiği destekten dolayı teşekkür eden Trump, „New York Valisi Cuomo, yarın Beyaz Saray’a gelecek, kendisiyle Oval Ofis’te göreceğiz.“ diye konuştu.
Ülke genelinde test için kullanılabilecek 5 bine yakın mekanın olduğunu belirten Trump, bu yerlerin yazılı olduğu listeyi de salonda bulunan gazetecilere gösterdi. Trump, koronavirüs salgınında solunum cihazı ihtiyacını karşılama noktasında da çok iyi iş çıkardıklarını savunarak, İtalya ve Meksika gibi bazı ülkelere de yardım edeceklerini kaydetti.
Trump, tedarik zincirini ülke içinde tutmak istiyor
Küçük işletmelere yapılacak ek yardım paketi konusunda Kongre ile görüştüklerini belirten Trump, „Bu paketin yarın Senato’da oylanacağını düşünüyoruz. Bu konuda ciddi ilerleme kaydedildi, çok iyi bir plan.“ değerlendirmesinde bulundu. Trump ayrıca hastaneler ve diğer sağlık merkezleri için Kongre’den 75 milyar dolarlık bir yardım paketi çıkması için de çalıştıklarının altını çizdi.
Salgın döneminde, üretimin ABD sınırları içinde tutulması gerektiğinin önemini anladıklarını kaydeden Trump, „Bu pandemi, hayati önemdeki tedarik zincirinin ülke içinde tutulması gerektiğinin önemini bir kez daha göstermiştir. Bağımsızlığımızı dışarıdan temin edemeyiz. Yabancı ülkelere bağlı kalamayız. Kendimiz üretip kendimiz kullanalım.“ ifadelerini kullandı.
Trump, virüs salgınının ciddiye aldığını savunurken, PBS Muhabiri Yamiche Alcindor’un „Ama şubat ve mart aylarında seçim mitingi düzenlediniz.“ demesi üzerine, „Beyaz Saray’dan aylardır ayrılmadım.“ dedi. Alcindor’un tekrar Trump’a mart ayındaki mitingini hatırlatması üzerine, „Martta miting mi düzenledim? Özür dilerim.“ dedi.
Aldıkları koronavirüs önlemlerinin de yerinde ve doğru olduğunu savunan Trump, „Bu önlemleri almasaydık milyonlarca insan ölürdü. Bu bir vahşet olurdu. Biz doğru olanı yapıp, ABD ekonomisinin faaliyetini durdurduk.“ diye konuştu. ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence ise, hastaların temas alanlarının araştırılması için tüm eyaletlere ekip gönderileceğini duyurdu.
Ülkede, Batı Teksas (WTI) tipi ham petrolün mayıs ayı için vadeli işlem sözleşmelerinin süresi salı günü dolarken, kontrat sahiplerinin, fiziki ham petrolün teslimatını almaktan kaçınmasıyla söz konusu petrolün varil fiyatı yüzde 300’ün üzerinde değer kaybederek eksi 37,63 seviyesine kadar indi. Dünya genelinde en yaygın kullanılan Brent türü ham petrolün varil fiyatı ise gün içerisinde yüzde 9’a varan azalışla 25,38 doları test etti.
